<p><strong>Wat is stress? <br /></strong>Wat is stress eigenlijk? Stress is in elk geval alledaags en niet te vermijden. Elke situatie of verandering, die een aanpassing vergt, veroorzaakt stress. Stress is dus niet ongezond, maar in veel gevallen nodig en nuttig om (optimaal) te kunnen presteren en functioneren. Zonder stress zouden wij zelfs niet kunnen overleven. Het is juist deze spanning,die ons in staat stelt ons zo goed mogelijk aan te passen aan een nieuwe situatie of erop te reageren.</p>
<p>Het Engelse woord ‘stress' betekent letterlijk druk of spanning. Het begrip is afkomstig uit de wereld van de techniek, zoals de bouwkunde, om aan te geven hoe groot de kracht of druk is die kan worden uitgeoefend op b.v. bruggen, zonder dat er schade ontstaat. Zo omschreven heeft stress dus te maken met het verband tussen belasting (draaglast) en belastbaarheid (draagkracht). Sinds de jaren ‘30 wordt het begrip stress ook gebruikt in de psychologie en de geneeskunde. Met stress wordt dan de spanning bedoeld die optreedt bij een (dreigende) verstoring van het evenwicht tussen de draaglast en de draagkracht van een persoon.</p>
<p>Iedereen heeft een zekere mate van stress of spanning nodig om goed te kunnen functioneren of zelfs te kunnen overleven. <br />Een paar voorbeelden van gezonde spanningsreacties:</p>
<ul>
<li>Rijdend in het verkeer ziet u ineens van links een auto op u afkomen die geen voorrang verleent....</li>
<li>Plotseling wordt u gebeld, terwijl u al een uur zit te wachten op uw partner die maar even zou wegblijven....</li>
<li>Uw poes/hond stoot een wijnglas om....</li>
</ul>
<p><br />In bovengenoemde situaties komt ogenblikkelijk in uw lichaam een stressreactie op gang (uw hartslag wordt sneller, uw bloeddruk hoger, u produceert bepaalde hormonen) die u helpt om snel te handelen, te vluchten of te vechten. De stressreactie is een gezonde, nuttige en noodzakelijke reactie. Zij stelt ons in staat te reageren op en ons aan te passen aan, veranderende of veranderde omstandigheden. <br />Bovendien is het zo, dat we zonder een zekere mate van stress minder creatief en minder productief zouden zijn.</p>
<p>Te langdurige stress kan leiden tot negatieve stressreacties. Of een stressreactie zich ontwikkelt van gezonde naar ongezonde stress hangt mede af van de duur van de stressreactie, en hoe vaak en hoe hevig zij optreedt. Naarmate de stresstoestand langer duurt, is er meer tijd nodig om daarvan te herstellen. Als er voldoende tijd is om te herstellen na een toestand van stress is de kans op negatieve gevolgen kleiner. Naast de stresssituatie zelf is de manier van verwerken van stress belangrijk bij het wel of niet ontwikkelen van ongezonde stress. <br />Ongezonde stress kan leiden onwelbevinden en lichamelijke klachten.</p>
<p><strong>Oorzaken van langdurige stress</strong><br />Oorzaken van stress kunnen buiten uzelf, maar ook in uzelf liggen.</p>
<p><em>Oorzaken van buiten:</em></p>
<ul>
<li>Algemeen maatschappelijke ontwikkelingen<br />Onze moderne, hoogontwikkelde westerse samenleving met een sterke nadruk op prestatie en concurrentie, stelt de mens bloot aan veel spanningen.<br />Technologische ontwikkelingen vragen van ons inspanning om bij te blijven. Verder kunt u denken aan luchtvervuiling, geluidshinder en overbevolking in de grote steden. Aan werkloosheid. Aan ontkerkelijking, waardoor voor veel mensen houvast, zekerheid en zingeving van hun leven is weggevallen.<br />De mogelijkheden van individuen om deze situaties te veranderen zijn beperkt. Politieke beslissingen zijn hier meestal nodig om stress te kunnen verminderen.</li>
<li>Het privé-leven<br />In uw privé-leven kunnen ingrijpende levensgebeurtenissen (huwelijk, echtscheiding, ontslag, ernstige ziekte, zwangerschap, verandering van baan of woonplaats) plaatsvinden die soms veel stress kunnen veroorzaken, vooral als een aantal daarvan tegelijkertijd of snel na elkaar voorkomen.<br />Ook kan er sprake zijn van situaties die voortslepen en daardoor een bron van stress kunnen vormen (problemen met de opvoeding of leermoeilijkheden bij een kind, het verzorgen van chronisch zieken, een huwelijksrelatie waarin de partners moeilijk met elkaar praten of niets meer te praten hebben).<br />Zowel positieve als negatieve levensgebeurtenissen doen een beroep op het aanpassingsvermogen, vandaar dat ze beide stress kunnen oproepen.</li>
<li>De werksituatie<br />Op het werk kunnen verschillende stressbronnen zijn: nI. op het gebied van arbeidsinhoud, arbeidsverhoudingen, arbeidsomstandigheden, en arbeids- voorwaarden. </li>
</ul>
<p>Het is belangrijk om te zien, dat de verschillende oorzaken niet zo netjes van elkaar gescheiden zijn. Het is geen of/of. Vaak is er een wisselwerking tussen verschillende oorzaken. Stress in de privé-situatie kan leiden tot stress in het werk en andersom.<br />Daar komt nog bij dat er verwachtingen leven ten aanzien van vrouwen voor een dubbele belasting: werk buitenshuis naast het merendeel van de zorg in huis.</p>
<p><br /><em>Oorzaken in uzelf</em></p>
<p>Het krijgen van stress hangt voor een groot deel samen met uw manier van denken over bepaalde situaties en de mate waarin en de wijze waarop u invloed hebt op deze situaties.</p>
<ul>
<li>Manier van denken<br />Bij het ontstaan van stress is niet alleen de gebeurtenis belangrijk, maar vooral de manier waarop u de situatie ervaart. Mensen reageren heel verschillend op dezelfde situatie. Een voorbeeld hiervan is een examen: de een blijft er rustig onder en levert een goede prestatie, terwijl de ander blokkeert. Blijkbaar is niet alleen de gebeurtenis bepalend voor het al dan niet optreden van stress, maar is het belangrijk wat iemand denkt over die gebeurtenis en/of over het tegemoet treden van die gebeurtenis. Sommigen onderschatten namelijk hun mogelijkheden, anderen overschatten zichzelf.<br />Om stress te voorkomen is het daarom van belang om situaties en onze mogelijkheden om ermee om te gaan op een realistische manier te beoordelen.</li>
<li>Invloed<br />Mensen streven ernaar controle te hebben over zichzelf en de omgeving, waardoor men meer greep krijgt op het leven. Als we geen invloed menen te kunnen uitoefenen op situaties (of onszelf) kunnen we ons machteloos, hulpeloos, gespannen en angstig gaan voelen, met andere woorden stress krijgen. Het kan situaties betreffen waaraan we daadwerkelijk niets konden doen, die ons zijn overkomen. (Ondanks dat kunnen we dan nog wel invloed nemen wat betreft onze manier van omgaan met de situatie: we kunnen anders naar de situatie gaan kijken, anders handelen of de situatie accepteren). Het kan ook gaan om situaties waarop we dénken geen invloed te kunnen uitoefenen, omdat we bepaalde mogelijkheden over het hoofd zien. Of omdat we de nodige vaardigheden of het lef hiervoor niet hebben. (Deze vaardigheden zullen we dan moeten aanleren en de eventuele angst moeten overwinnen).</li>
</ul>
<p><strong>Gevolgen van langdurige stress:</strong><br />De lichamelijke (fysieke) symptomen van stress zijn haast niet te missen. Afhankelijk van hoelang stress aanhoudt of de mate ervan, worden bepaalde fysieke verschijnselen en gevolgen duidelijker. De fysieke uitwerkingen kunnen per individu enorm verschillen. Sommigen krijgen migraine, terwijl een ander vooral last krijgt van maagklachten of rugpijn. Weer iemand anders reageert vooral met paniekaanvallen of krijgt last van hyperventilatie.</p>
<p>Hieronder een lijst van de meest voorkomende fysieke klachten bij angst en stress:</p>
<ul>
<li>Druk op de borst </li>
<li>Hartkloppingen/-ritmestoornissen </li>
<li>Hyperventilatie </li>
<li>Paniekaanvallen </li>
<li>Maag-/ spijsverteringsproblemen </li>
<li>Spierpijn (rugklachten, stijve nek) </li>
<li>Slapeloosheid </li>
<li>Trillen </li>
<li>Tintelingen in handen en voeten </li>
<li>Koude, stijven ledematen </li>
<li>Koude handen en voeten </li>
<li>Vermoeidheid </li>
<li>Neiging om veel te plassen </li>
<li>Hoofdpijn (migraine) </li>
<li>Droge mond </li>
<li>Vertroebeld zicht </li>
<li>Neiging tot staren</li>
<li>Zweten </li>
<li>Opvliegers</li>
</ul>
<p><br />Deze lijst is bij lange na niet compleet, maar het geeft wel aan in welke breedte klachten kunnen optreden. Er zijn ook mensen bij wie de klachten veel minder duidelijk tot uiting komen, maar het wel voelen. Heb je wel last van stress, maar zijn de fysieke symptomen minder duidelijk? Wees dan niet bang dat ze erger worden. Want waarschijnlijk uit stress zich bij jou anders.</p>
<p><em>Stress versterkt stress:</em> <br />Naarmate stress in ons leven aanhoudt, worden we er niet immuun, maar juist gevoeliger voor. Stress en angst kunnen ons fysiek en emotioneel uitputten, waardoor we zelfs nog gevoeliger worden voor stress en angst. <br /><br />Op die manier kunnen allerlei psychische symptomen ontstaan, zoals:</p>
<ul>
<li>Snel geïrriteerd zijn</li>
<li>Slecht inslapen en slecht doorslapen</li>
<li>Terugtrekken uit het sociale leven/ eenzaamheid </li>
<li>Straat- en pleinvrees </li>
<li>Boosheid en frustratie </li>
<li>Depressie </li>
<li>Destructieve gewoontes (verslavingen, dwangklachten) </li>
<li>Paniekaanvallen </li>
<li>Gevoelens van ‘onwerkelijkheid' </li>
<li>Burn-out (gevoel opgebrand te zijn)</li>
</ul>
<p><strong>Stresstest:<br /></strong>Om een indruk te krijgen van de externe stressfactoren en interne stressfactoren die in jouw situatie van invloed zijn kun je via deze <a href="http://www.nuevenniet.com" target="_blank">link</a> een stresstest uitvoeren.</p>
<p><strong>Werken aan gezond omgaan met stress:<br /></strong>Zoals je hebt kunnen lezen is het belangrijk om de balans te vinden en te houden tussen enerzijds de draagkracht en anderzijds de draaglast.<br />Als je merkt dat langdurige stress een negatieve factor is waardoor je niet optimaal in je vel zit en/of waardoor je niet optimaal kunt presteren, dan is het goed om actief te werken aan een betere balans.<br />De volgende zaken zijn belangrijk om positief invloed te kunnen nemen op negatieve stressreacties:</p>
<ul>
<li>Kennis van het werkingsmechanisme van stress en angst</li>
<li>Bewustwording en herkenning van de factoren die bij jou een rol spelen</li>
<li>Vaardigheden, tools en oefeningen om deze factoren positief te beïnvloeden</li>
</ul>
<p>Fys' Optima heeft het programma "Stress de Baas" ontwikkeld, waarin kennis, bewustwording en vaardigheden aan bod komen waarmee je meer vat krijgt op negatieve stressreacties. Vraag ernaar bij de Fys' Optima locatie bij jou in de buurt.</p>